Home      De start Van de Tweede Wereldoorlog      Het Derde Rijk van Adolf Hitler      Duitsland in de Tweede Wereldoorlog      Engeland in de Tweede Wereldoorlog      Amerika in de Tweede Wereldoorlog      Belgie in de Tweede Wereldoorlog      Nederland in de Tweede Wereldoorlog       Frankrijk in de Tweede Wereldoorlog      Noorwegen in de Tweede Wereldoorlog      Japan in de Tweede Wereldoorlog      Canada in de Tweede Wereldoorlog      Oostenrijk in de Tweede Wereldoorlog       Griekenland in de Tweede Wereldoorlog      Afrika in de Tweede Wereldoorlog      Polen in de Tweede Wereldoorlog      Sovjet Unie in de Tweede Wereldoorlog      Italie in de Tweede Wereldoorlog      Joegoslavie in de Tweede Wereldoorlog       Roemenie in de Tweede Wereldoorlog      Hongarije in de Tweede Wereldoorlog      Het SS Bloedbad van Oradour Sur Clan      Annelies Marie(Anne) Frank 12 Juni 1929      1-Veldslagen tijdens de tweede Wereldoorlog       1-Operaties tijdens de tweede Wereldoorlog       Werkkampen Concentratie Kampen Van Nazi Duitsland       Bombardement Tijdens de Tweede Wereldoorlog      1-Zeeslag tijdens de Tweede Wereldoorlog       1-Begraafplaats van de Tweede Wereldoorlog      Categorie militair in de Tweede Wereldoorlog      Operatie Overlord 1944       Het einde Van de Tweede Wereldoorlog  

Hongarije in de Tweede Wereldoorlog

Aktion Höss

Aktion Höss was de codenaam voor de massamoord op de Hongaarse Joden door nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Hongaarse Joden werden van begin mei tot begin juli 1944 gedeporteerd naar Auschwitz. Een groot deel van de gedeporteerden kwam om het leven.
Duitsland neemt macht over in Hongarije
Hongarije was tot 1944 een trouwe bondgenoot van de Duitsers. Toen de Duitsers aan het oostfront flink terrein begon te verliezen, zocht Horthy, staatshoofd van Hongarije, contact met de geallieerden. Hitler werd hiervan op de hoogte gesteld en was daar niet van gediend. Hij liet de Wehrmacht op 19 maart 1944 het land binnenvallen en zetten er zijn eigen regering op; Horthy bleef wel staatshoofd.[2] In Hongarije waren de Joden wel vervolgd, maar nooit uitgeleverd aan de Duitsers. Met de nieuwe regering kwam hier verandering in. Zij dreven de Joden samen in getto's en doorvoerkampen. Met de aanwezigheid van 795.000 Joden in het land, was er nog een boel werk te verzetten voor de Duitsers.
Deportaties en vergassingen
Deze grootschalige operatie vergde wel een goede leiding en daarom werd Rudolf Höß op 8 mei 1944 weer aangesteld als kampcommandant.[2] De operatie werd eveneens naar hem genoemd, Aktion Höss. Höß begon direct met een voorbereiding van het kamp. De crematoria werden opgeknapt en verbeterd, zodat ze de grote vraag aankonden. Achter de crematoria werden diepe putten gegraven en het Sonderkommando werd flink uitgebreid.
Auschwitz was het aangewezen kamp voor deze operatie. Op 29 en 30 april vertrokken de eerste twee transporten richting Auschwitz. Ongeveer 3.800 mensen werden in deze twee treinen vervoerd. Vanaf 15 mei begonnen de grootschalige deportaties. Twee weken lang waren er geen Joden vanuit Hongarije aangekomen, maar vanaf dat moment vertrokken elke dag ongeveer 12.000 Joden naar Auschwitz. Ze werden bij aankomst direct naar de gaskamers gestuurd. Tot 9 juli 1944 werden er 437.402 in 151 treinen naar Auschwitz gedeporteerd en vermoord.[1][3]
De Joden moesten een treinreis van vier dagen afleggen, alvorens ze in Auschwitz aankwamen. De veewagons waren overvol en velen kwamen al om het leven door gebrek aan eten, drinken of voldoende zuurstof. Het grote aantal gedeporteerden bleek zo hoog te liggen dat de crematoria het grote aantal lijken niet konden verwerken. De lijken werden in de eerder gegraven putten achter de crematoria opgestapeld en verbrand.
Einde van de deportaties
Horthy, onder druk staande van neutrale landen en de geallieerden, liet de deportaties van de Joden verbieden. Ze hadden Horthy gedreigd hem persoonlijk verantwoordelijk te houden voor alle deportaties uit Hongarije. De deportaties werden stilgelegd, mede omdat de Duitsers hun energie nu volledig op de oorlogsvoering moesten richten.
Op 14 juli probeerde Adolf Eichmann een transport met 1.500 Joden naar Auschwitz te krijgen, maar Horthy gaf het bevel te stoppen voordat de trein de grens passeerde. Op 19 juli deed Eichmann opnieuw een poging en ditmaal slaagde hij in zijn opzet.De 1.500 Joden werden naar Auschwitz gebracht en vergast.
Op 13 augustus arriveerde een klein transport van 131 Joden in Auschwitz en op 18 augustus arriveerde eveneens een klein transport in Auschwitz.[1] Dit laatste transport omvatte 152 Joden en was tevens het allerlaatste transport vanuit Hongarije. Hiermee kwam een einde aan Aktion Höss. Meer dan de helft van alle Hongaarse Joden was gedeporteerd en, het grootste deel daarvan, vermoord in Auschwitz.

Groep Hongaarse Joden net na aankomst in Auschwitz II.

Operatie Frühlingserwachen

Operatie Frühlingserwachen was het laatste grote Duitse offensief tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het offensief vond plaats bij Balatonmeer in Hongarije aan het Oostfront van 6 tot 16 maart 1945. De bedoeling van dit ambitieuze offensief was, naast het heroveren van Boedapest, ook de olievelden bij Nagykanizsa en diverse olieraffinaderijen in bezit te krijgen om zo de aardolietoevoer vanuit Hongarije veilig te stellen. Het offensief vond plaats tussen de fronten Heeresgruppe Süd (Nederlands: Legergroep Zuid) en het 3de Oekraïense Front.
Voorbereiding
In het diepste geheim bereidden de Duitsers hun offensief voor. Bij dit offensief waren veel Duitse eenheden betrokken die hadden deelgenomen aan het mislukte Ardennenoffensief. Het 6. SS-Panzerarmee onder leiding van de Duitse generaal Sepp Dietrich zou de hoofdmacht vormen van de Duitse aanval en moest via het noorden van het Balatonmeer over een breed front oprukken tegenover het Russische 27e Leger. Als ze de rivier Donau bereikt hadden, moest een deel van het leger naar het noorden draaien. Zo zouden ze een speerpunt vormen richting het Sovjet 6e Garde Tankleger en via de Donau Boedapest heroveren. De stad was eerder door de Sovjets veroverd op 13 februari 1945. Het resterende deel van het 6. SS-Panzerarmee zou dan naar het zuiden afbuigen en dan via de kanaal Sió aansluiten bij de Duitse Heeresgruppe E. Heeresgruppe E moest via het stadje Mohács naar het noorden doorstoten. Als dit zou lukken, zouden ze de Russische 26e en de 57e leger omsingeld hebben.
Het Duitse 6e leger moest het Russische 26e leger bezighouden en het Duitse 2e Panzerleger zou het gebied ten zuiden van het Balatonmeer richting Kaposvár bewegen en zo helpen het Russische 57e leger te omsingelen. Het Hongaarse Derde Leger zou vanuit het noorden naar het westen van Boedapest optrekken.
Opbouw van de legers


Onder leiding van generaal Sepp Dietrich, bestond het Duitse leger uit de volgende onderdelen:
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg 6. SS-Panzerarmee met onder andere de 1. SS-Panzer-Division Leibstandarte-SS Adolf Hitler
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg 2. Panzerarmee
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg 6. Armee (Armeegruppe Balck)
Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Hongaarse Derde Leger
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg Verschillende eenheden van Heeresgruppe E
De 3de Oekraïense Front, onder leiding van de Sovjet-maarschalk Fjodor Tolboechin, bestond uit de volgende onderdelen:
Flag of the Soviet Union.svg 4e Garde Leger
Flag of the Soviet Union.svg 6e Garde Tank Leger
Flag of the Soviet Union.svg 9e Garde Leger
Flag of the Soviet Union.svg 26e Leger
Flag of the Soviet Union.svg 27e Leger
Flag of the Soviet Union.svg 46e Leger
Flag of the Soviet Union.svg 57e Leger
Flag of the Bulgarian Homeland Front.svg Bulgaarse Eerste Leger


Aanval
Op 6 maart startte het offensief onder leiding van het 6. SS-Panzerarmee. Ondanks de zeer modderige omstandigheden slaagden de Duitsers erin om effectief aan te vallen en de Sovjets te verrassen. De Sovjets hadden een dergelijke aanval niet verwacht omdat ze meenden dat de Duitse oorlogskracht behoorlijk waren verzwakt. Toen ze zagen dat veel SS-eenheden deelnamen aan het offensief, namen ze het offensief serieus. Door het verzamelen van hun legers konden ze de aanval op 14 maart tot stilstand brengen. Op dat moment had het 6. SS-Panzerarmee de ambitieuze doelstellingen niet gehaald. Het Duitse 2. Pantserarmee was reeds eerder tot stilstand gebracht. Heeresgruppe E ontmoette felle weerstand van het Bulgaarse Eerste Leger en het Joegoslavische partizanenleger onder leiding van Tito. Ze bereikten niet eens het stadje Mohács.
Tegenaanval
Op 16 maart lanceerde de Sovjets een tegenaanval en binnen 24 uur na de aanval, werden de Duitsers teruggedreven naar hun oorspronkelijke posities die ze hadden voor operatie Frühlingserwachen. Op 22 maart trokken overlevende Duitse troepen zich terug naar posities elders in Hongarije, maar de Sovjets zetten door met hun aanval en werd op 30 maart de grens met Oostenrijk bereikt.
Op 2 april werd de Slag om Wenen gevoerd.
Resultaat en gevolgen
Operatie Frühlingserwachen was een mislukking voor de Duitse Wehrmacht. Het toonde het roekeloze militaire oordeel van Hitler aan tegen het einde van de oorlog. Daarnaast was het offensief veel te ambitieus van opzet. Niet alleen moest Heeresgruppe Süd Budapest veroveren, maar ook nog de olievelden ten zuiden van het Balatonmeer behouden. Ook werd verwacht dat het 3de Oekraïense Front terug zou trekken naar de Donau als gevolg van het offensief.
De Sovjet-tegenaanval maakte binnen 24 uur alle winsten van het Duitse Leger teniet.
Hitler was dusdanig teleurgesteld in het falen van het offensief dat hij de armbandorder uitvaardigde aan Sepp Dietrich. Dit hield in dat de militairen van de Leibstandarte de armband met daarop de tekst Leibstandarte Adolf Hitler moesten verwijderen, omdat Hitler beweerde dat zijn "lijfwacht" zich schandelijk hadden gedragen. Dit werd tegengehouden door Dietric

 

Bundesarchiv Bild 146-1989-105-13A, Ungarn, deutscher Rückzug.jpg

Datum 6 maart - 16 maart 1945
Locatie Balatonmeer, Hongarije
Resultaat Overwinning voor de Sovjet-Unie en Koninkrijk Bulgarije
Strijdende partijen
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg Nazi-Duitsland
Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Hongarije Flag of the Soviet Union.svg Sovjet-Unie
Flag of the Bulgarian Homeland Front.svg Bulgarije
Leiders en commandanten
Flag of the NSDAP (1920–1945).svg Josef 'Sepp' Dietrich
(6. SS-Panzerarmee) Flag of the Soviet Union.svg Fjodor Tolboechin
(3de Oekraïense Front)
Troepensterkte
465.050 troepen 431.000 troepen
700 pantservoertuigen
Verliezen
12.358 doden, gewonden en vermisten
31 tanks verloren 8.492 doden en vermisten
24.407 gewonden en zieken

Duitse aanvalsplan

 

 

Tegenaanval van de Sovjets

Hongaarse Staat

De Hongaarse Staat was een marionettenstaat van nazi-Duitsland die uitgeroepen werd op 16 oktober 1944 toen de macht van regent Miklós Horthy afgenomen werd tijdens de Operatie Panzerfaust. Het Hongaarse koninkrijk (Magyar Királyság), dat al sinds het jaar 1000 bestond werd nu afgeschaft.

De fascist Ferenc Szálasi werd de leider (Nemzetvezető) en de nieuwe eerste minister van Hongarije en hij voerde een waar schrikbewind. Onder zijn leiding werden vele Hongaarse Joden gedeporteerd. Op 29 en 30 april vertrokken de eerste twee transporten richting Auschwitz. Ongeveer 3800 mensen werden in deze twee treinen vervoerd. Vanaf 15 mei begonnen de grootschalige deportaties. Twee weken lang waren er geen Joden vanuit Hongarije aangekomen, maar vanaf dat moment vertrokken elke dag ongeveer 12 000 Hongaarse Joden naar Auschwitz. Ze werden bij aankomst direct naar de gaskamers gestuurd. Tot 9 juli 1944 werden er 437 402 in 151 treinen naar Auschwitz gedeporteerd en vermoord. Nadat Duitsland zich overgaf op 8 mei 1945 werd de staat ontbonden en werd het koninkrijk hersteld.
De Hongaarse Staat was een marionettenstaat van nazi-Duitsland die uitgeroepen werd op 16 oktober 1944 toen de macht van regent Miklós Horthy afgenomen werd tijdens de Operatie Panzerfaust. Het Hongaarse koninkrijk (Magyar Királyság), dat al sinds het jaar 1000 bestond werd nu afgeschaft.

De fascist Ferenc Szálasi werd de leider (Nemzetvezető) en de nieuwe eerste minister van Hongarije en hij voerde een waar schrikbewind. Onder zijn leiding werden vele Hongaarse Joden gedeporteerd. Op 29 en 30 april vertrokken de eerste twee transporten richting Auschwitz. Ongeveer 3800 mensen werden in deze twee treinen vervoerd. Vanaf 15 mei begonnen de grootschalige deportaties. Twee weken lang waren er geen Joden vanuit Hongarije aangekomen, maar vanaf dat moment vertrokken elke dag ongeveer 12 000 Hongaarse Joden naar Auschwitz. Ze werden bij aankomst direct naar de gaskamers gestuurd. Tot 9 juli 1944 werden er 437 402 in 151 treinen naar Auschwitz gedeporteerd en vermoord. Nadat Duitsland zich overgaf op 8 mei 1945 werd de staat ontbonden en werd het koninkrijk hersteld.

Koninkrijk Hongarije (1920-1946)

Magyar Állam
Hongaarse Staat
Marionettenstaat van nazi-Duitsland
← Koninkrijk Hongarije (1920-1946) 1944 – 1945 Koninkrijk Hongarije (1920-1946) →
Flag of Hungary (1915-1918, 1919-1946).svg Coat of arms of Hungary (1945).svg
(Details) (Details)
Algemene gegevens
Hoofdstad Boedapest
Talen Hongaars
Regering
Regeringsvorm Dictatuur

Koninkrijk Hongarije (1920-1946)

Het Koninkrijk Hongarije was een de jure koninkrijk onder regent Miklós Horthy. Pogingen van de oude koning Karel IV van Hongarije om terug te keren naar de troon werden voorkomen door buurlanden die met oorlog dreigden. Het koninkrijk was één van de asmogendheden tijdens de Tweede Wereldoorlog totdat het werd opgeheven in 1944 door nazi-Duitsland en vervangen werd door een marionettenstaat.

Regering

In de eerste tien jaar van het koninkrijk na het opheffen van de radenrepubliek werden de etnische minderheden onderdrukt. Het aantal Joden dat naar de universiteit mocht gaan werd beperkt. István Bethlen werd eerste minister en hij manipuleerde de verkiezingen in plattelandsgebieden zodat hij telkens opnieuw verkiezingen won. Hij drong ook aan op een herziening van het Verdrag van Trianon. Nadat de economie tussen 1929 en 1931 in elkaar stortte, moest hij ontslag nemen.

De sociale voorzieningen in het koninkrijk verbeterden niet, een klein gedeelte van de bevolking controleerde de welvaart. Joden werd herhaaldelijk verzocht zich aan te passen aan de Hongaarse cultuur.

Regent Horthy werd door deze malaise gedwongen de extreemrechtse politicus Gyula Gömbös te aanvaarden als eerste minister, wel op voorwaarde dat hij het bestaande politieke systeem zou behouden. Gömbös aanvaardde dit en liet zijn antisemitisme vallen en liet enkele Joden toe tot de regering.

Eens aan de macht maakte hij van Hongarije een regering bestaande uit één partij zoals Fascistisch Italië en Nazi-Duitsland. Deze laatste zette Gömbös onder druk waardoor hierna er wel antisemitische Jodenwetten kwamen. In het begin mochten er slechts 20% Joden een bepaald beroep uitoefenen en later werden zij de zondebok voor de falende economie van het land en gedeporteerd naar concentratiekampen.

In 1944 ontsloeg Horthy de laatste fascistische premier en vestigde een antifascistisch regime om zich zo bij de geallieerden te voegen en zijn land (én zichzelf) te behoeden voor een bezetting van de Sovjet-Unie. Kort hierna viel Duitsland daarom Hongarije binnen en zette Horthy af. Er werd een marionettenstaat opgezet, geleid door Ferenc Szálasi.

Economie
Na het Verdrag van Trianon verloor Hongarije grondgebied en hierdoor ook agrarische en industriële gebieden waardoor het land afhankelijk werd van de export van wat overgebleven was.

De situatie verslechterde na de beurscrash van 1929 toen de graanprijs in elkaar stuikte. Werkgelegenheid en lonen daalden dramatisch en naarmate de levensstandaarde naar beneden tuimelde, schoot de werkloosheid zienderogen de hoogte in.

Van midden jaren dertig tot de jaren begin veertig verbeterde de relatie met Duitsland waardoor de economie van het land heropleefde.

Verdrag van Trianon
In 1920 tekende Regent Horthy het Verdrag van Trianon om verder conflicten te vermijden. Het grondgebied ten tijde van Oostenrijk-Hongarije werd verkleind: Transsylvanië werd door Roemenië ingelijfd; Slowakije werd een deel van Tsjechoslowakije; Kroatië, Slavonië en Vojvodina gingen naar het Koninkrijk van Serven, Kroaten en Slovenen.

Naarmate het aantal extreemrechtse eerste ministers elkaar opvolgden begon Hongarije zich te verzetten tegen het Verdrag van Trianon en het land ontwikkelde banden met nazi-Duitsland en Fascistisch Italië. Nog voor de Tweede Wereldoorlog profiteerde het land van de goede banden met Duitsland en mocht de oude gebieden van Slowakije annexeren en ook Karpato-Roethenië van Tsjechoslowakije. Deze overeenkomst was de Eerste Scheidsrechterlijke Uitspraak van Wenen

Tweede Wereldoorlog
In 1940 voegde het koninkrijk zich bij de asmogendheden en eiste de concessie van het Roemeense Transsylvanië. De Duitse leider Adolf Hitler hielp Hongarije om grote delen van Transsylvanië in te lijven zonder een oorlog met Roemenië te beginnen. Hitler eiste wel dat de Hongaarse regering de Duitse militaire en raciale agenda zou volgen om politieke conflicten te vermijden in de toekomst. Het antisemitisme bestond al in de Hongaarse politiek en de regering hielp nazi-Duitsland met de deportatie van de Joden naar de concentratiekampen tijdens de Holocaust.

Hongarije sloot zich aan bij Duitsland en Italië voor de invasie van Joegoslavië in 1941. Hongarije annexeerde hierbij een groot deel van Vojvodina. De ambitie om ook Kroatië te annexeren werd een halt toegeroepen met de uitroeping van de Onafhankelijke Staat Kroatië en de samenspanning van Duitsland met Roemenië tegen de Sovjet-Unie. Omdat de Hongaren vreesden voor Duitse steun aan de Roemenen stuurden de Hongaren soldaten om de Duitsers te helpen in hun campagne tegen de Sovjet-Unie. Dit kostte het Hongaarse leger aanzienlijke verliezen door hun deelname aan de Slag om Stalingrad.

In 1944 liep Hongarije over van de asmogendheden naar de geallieerden om Sovjetbezetting te vermijden. Duitsland reageerde hierop door onmiddellijk op 19 maart Hongarije te bezetten en er een marionettenstaat van te maken, die in 1946 omgevormd werd tot een socialistische republiek.

Hongaarse Staat

Coat of arms of Hungary.png

Algemene gegevens
Hoofdstad Boedapest
Regering
Regeringsvorm Koninkrijk
Geschiedenis
- Na de Eerste Wereldoorlog 1 maart 1920
- Fascistische bezetting 15 oktober 1944

Hungary map.png

Miklós Horthy, regent van Hongarije

 

 

 

 

 

Slag om Boedapest

Een Hongaarse vriend van me meende onlangs dat wij Nederlanders de Tweede Wereldoorlog mythologiseren. Hij vond onze aandacht voor het onderwerp overdreven groot. Daar kun je over twisten, maar zeker is dat de Hongaren het omgekeerde doen: de oorlog is eerder een onderwerp om over te zwijgen. De Hongaarse rol in die periode is een ongemakkelijk en gecompliceerd debat waar mensen liever hun mond over houden.
Dat is misschien de reden waarom zo weinig mensen nog weten dat de slag om Boedapest in de winter van 1944 en 1945 een van de zwaarste veldslagen van de Tweede Wereldoorlog was, in verwoestende kracht min of meer vergelijkbaar met die van de slag om Berlijn. De foto's van Berlijn kennen we allemaal: een stad gereduceerd tot puinhopen, met daartussen een geslagen bevolking die probeert weer iets op de bouwen. In Budapest was het niet veel anders.
Het gevecht om Budapest duurde 102 dagen, in het midden van een zeer strenge winter. Het Rode Leger, gesteund door een Roemeense eenheid, had de stad ingesloten, maar de Duitsers en de Hongaarse Pijlkruisers hielden stand in Buda, waar ze de Russische troepen vanaf de burchtheuvel en later de heuvels van Buda bleven bestoken.
Toeristen verbazen zich altijd over de lelijke hotels langs de Donau-oever, maar voor die lelijkheid is een verklaring: de gebouwen die er oorspronkelijk stonden, stonden in de vuurlinie en zijn in de slag met de grond gelijkgemaakt. Ze hadden er natuurlijk iets mooiers neer kunnen zetten, maar de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw waren ook in Nederland geen periode van architectonische hoogstandjes.
Een groot deel van de stad is nadien weer liefdevol hersteld, maar hoe enorm de verwoesting was, is goed te zien op bijgaand Youtube-filmpje. Het is overigens een van de weinige filmpjes over het onderwerp dat duidelijk niet gemaakt is door nazi-aanhangers die achteraf de heldendaden van het Duitse leger en Hongaarse Puijlkruisers willen glorificeren.
De tussenteksten zijn helaas in het Hongaars, maar het filmpje geeft een mooi beeld van de laatste oorlogsmaanden, beginnend met de geallieerde bombardementen en de deportaties van en moorden op joodse stadsgenoten. De meeste Budapesters waren om begrijpelijke redenen niet blij met de komst van de Russen, maar de joden hadden zeer goede redenen om het Rode Leger als bevrijders te zien.
Aan het einde somt het filmpje de materiële en humanitaire verliezen op. Drieduizend mensen verloren het leven door de geallieerde bombardementen in de herfst van 1944. 25000 Budapester joden werden in die laatste maanden door de Pijlkruisers vermoord of keerden niet van deportatie terug (al met al overleefde overigens de helft van de pakweg 200.000 Budapester joden de Tweede Wereldoorlog niet). Tachtig procent van de gebouwen in Boedapest raakte beschadigd. 13588 woningen waren totaal vernietigd. Alle bruggen over de Donau waren door de Duitsers opgeblazen.
38000 burgers kwamen om tijdens de gevechten om het leven, als gevolg van gevechtshandelingen of simpelweg van honger en kou. 17500 Hongaarse, 30000 Duitse, 60000 Russische en 7000 Roemeense soldaten verloren het leven in de gevechten. Meer dan 100.000 mensen raakten gewond. Zeventig procent van de vrouwen boven de 12 werd verkracht of op zijn minst aangerand. 25000 mannen die naar Rusland werden gevoerd, keerden daar nooit vandaan terug.
Er zijn in Budapest meerdere monumenten ter herdenking van de vermoorde joodse bevolking, maar een herdenkplaats voor de slachtoffers van de slag is er niet. Onder het communisme kon dat niet, omdat zo'n monument ook een aanklacht tegen de Russen geweest zou zijn. Nu zou zo'n monument waarschijnlijk een verzamelplek worden van al wat extreem rechts is, zoals de filmpjes op Youtube ook laten zien. Misschien wordt het toch tijd om die Tweede Wereldoorlog serieuze aandacht te geven.

Een Hongaarse stelling

Een Hongaarse stelling
Datum 29 december 1944 - 13 februari 1945
Locatie Boedapest, Hongarije
Resultaat Beslissende overwinning voor de Sovjet-Unie
Troepensterkte
102.000 troepen 500.000+ troepen (170.000 troepen voor de stad)
Verliezen
40.000 doden
62.000 krijgsgevangenen (onder de krijgsgevangenen zijn de gewonden) Sovjets:
44.000 doden
130.000 gewonden
Roemenen:
11.000 doden
12.000 gewonden
38.000 burgers omgekomen

Gerrit van der Waals

Tweede luitenant Gerrit "Ger" Hendrikus Maria van der Waals(Soerabaja, 24 april 1920 - Moskou, 11 augustus 1948) was een verzetsman tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Gerrit van der Waals ging naar de HBS in Soerabaja en vertrok in 1937 naar Nederland. Hij ging naar de Koninklijke Militaire Academie in Breda, en wilde na die driejarige opleiding naar Nederlands-Indië terugkeren om daar te dienen in het KNIL. Hij kon zijn opleiding niet afmaken omdat de oorlog uitbrak. Als beroepsofficier[3] werd hij in 1942 naar een krijgsgevangenkamp in Stanislau gebracht[4]. Op 21 augustus 1943 lukte het hem als eerste Nederlandse officier om te ontsnappen, waarna hij te voet over de Karpaten Hongarije bereikte. Hongarije was niet in oorlog met Nederland en stuurde gevluchte geallieerde krijgsgevangen niet weg. Hij bleef in Hongarije en raakte in Boedapest betrokken bij het verzet, waaraan zich tot januari 1944 nog 11 gevluchte Nederlandse officieren zouden toevoegen. In maart 1944 viel Nazi-Duitsland Hongarije binnen.
De groep van Van der Waals maakte in Boedapest onder meer valse papieren voor joden, hielp geallieerde militairen en redde daardoor velen het leven. In december 1944 kreeg Ger van der Waals van de Hongaarse verbindingsman met codenaam ALBERT (Gabor Haraszty) de opdracht om bij een boerderij in het gehucht Csiribpuszta bij het Velencemeer contact te leggen met de Sovjets. Deze ALBERT werkte, net als een ander prominent Nederlands lid van de verzetsgroep, Philips-directeur Lolle Smit - codenaam PETERS, voor de Britten (Special Operations Executive).
Het bleek een val te zijn: Van der Waals viel op 8 december 1944 in handen van de Sovjet anti-spionnen organisatie SMERSJ, vrij vertaald 'Dood aan de Spionnen', die direct achter de frontlinies waren begonnen met het oppakken van van spionage verdachte personen - zowel geallieerde als Duitse. In januari 1945 kwam hij terecht in de gevangenis van Loebjanka en daarna in Lefortovskaja en Boetirskaja. De Smersj probeerde hem te laten bekennen en martelde hem onder meer door het toedienen van drugs. In 1946 deed Van der Waals een poging tot zelfmoord door in een liftschacht te springen, maar zijn val werd door een stang gebroken. Zijn gezondheid werd steeds slechter totdat hij in 1948 in gevangenschap overleed. Van der Waals is op 13 augustus 1948 gecremeerd, zijn as is met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid verstrooid op de (Nieuwe) Donskoj begraafplaats in "massagraf № 3", de plaats waar de as van de slachtoffers van repressie door de geheime dienst terechtkwam.
Pas in 1955 gaven de Sovjets toe dat zij Van der Waals hadden gekend en pas toen kreeg de familie te horen dat hij in 1948 overleden en gecremeerd was. In oktober 1958 kreeg de Oorlogsgravenstichting toestemming een steen te plaatsen op een cenotaaf op de Vvdedenskoje begraafplaats in Moskou. Elk jaar op 4 mei wordt hij daar door de Nederlandse gemeenschap herdacht.
Onderscheidingen
In het voorjaar van 1948 ontving de moeder van Van der Waals het Bronzen Kruis, dat aan Gerrtit was verleend wegens
"Heeft zich door moedig optreden tegenover de vijand onderscheiden door einde 1943 uit het krijgsgevangenkamp voor Nederlandse officieren te Stanislau te ontsnappen en over de Karpathen Boedapest te bereiken.
Voorts door in Boedapest, ook nadat Hongarije in Maart 1944 door de Duitsers was bezet, zoveel mogelijk de Nederlandse en Geallieerde zaak onder dikwijls moeilijke en gevaarvolle omstandigheden op beleidvolle wijze te dienen.
Ten slotte door zich eind 1944 naar het oprukkende Russische leger te begeven, na zich vrijwillig daarvoor beschikbaar te hebben gesteld, waarna niets meer van hem is vernomen."

Van der Waals bij zijn arrestatie door SMERSJ in januari 1945

Van der Waals bij zijn arrestatie door SMERSJ in januari 1945
Geboren 24 april 1920
Soerabaja, Nederlands-Indië
Overleden 11 augustus 1948
Moskou, Sovjet-Unie
Begraven Moskou
Land/partij Nederland
Onderdeel KNIL
Rang Tweede luitenant
Eenheid Infanterie
Slagen/oorlogen Tweede Wereldoorlog
Onderscheidingen Bronzen Kruis

1-Hongarije in de Tweede Wereldoorlog